بدن انسان بسیار عجیب و شگفت‌انگیز است. در عین حال که نرم و انعطاف‌پذیر است، در برابر انواع تهدیدات، هم از بیرون بدن و هم از درون آن آسیب‌پذیر است.

یک استراتژی حفاظتی بسیار نادر به مجموعه‌ای از شرایط بسیار غیرمعمول و همچنین ناگوار پاسخی عجیب می‌دهد.

گاهی اوقات، یک تخمک بارور به صورت یک جنین در خارج از رحم، درون حفره شکمی مادر شروع به رشد می‌کند. به این وضعیت بارداری شکمی می‌گویند که بسیار خطرناک و به طور بالقوه کشنده است.

در موارد بسیار کمی از بارداری‌های شکمی، بدن قادر است وقتی جنین می‌میرد از خود محافظت کند – با تبدیل جنین به ‘سنگ’.

در واقع جنس جنین سنگ نیست، بلکه فلز است. بدن مادر با عنصر کلسیم که فلز است و یکی از اجزای اصلی استخوان‌هاست، جنین را اشباع می‌کند. به این فرآیند کلسیفیکاسیون می‌گویند. این فرایند به طور ایمن جنین را از بدن مادر قرنطینه می‌کند و بدین ترتیب او را از گندخونی (سپتیسمی) محافظت می‌نماید.

اصطلاح رسمی برای جنین کلسیمی، لیتوپدیون است – از واژه یونانی باستان به معنای ‘نوزاد سنگی’ – و این پدیده به قدری نادر است که حداقل از نظر کشف آن، تنها چند صد بار در طول تاریخ بشر ثبت شده است.

بارداری شکمی

آنچه آن را به طور خاص قابل توجه می‌سازد این است که، در بیشتر مواقع کودک سنگی می‌تواند برای سال‌ها – حتی دهه‌ها – در بدن مادر پنهان بماند و تا مدت‌ها پس از یائسگی یا در برخی موارد، مرگ، کشف نشود.

مادر حتی می‌تواند نوزادان دیگری را در رحم خود پرورش دهد و به دنیا آورد، بدون اینکه از بقایای جنین‌های کلسیمی باخبر باشد.

تصور می‌شود لیتوپدیون در ۱.۵ تا ۱.۸ درصد از بارداری‌های شکمی رخ می‌دهد، اما به هیچ وجه این تعداد مستند نشده است.

بارداری شکمی شکلی از بارداری خارج از رحم است که در آن جنین در خارج از رحم شروع به رشد می‌کند. شایع‌ترین شکل بارداری خارج از رحم در لوله‌های فالوپ اتفاق می‌افتد، اما تخمدان یا گردن رحم نیز مکان‌های شناخته شده‌ای هستند.

حدود ۲ درصد از تمام بارداری‌ها خارج از رحم هستند؛ از میان آن‌ها، بر اساس تخمین‌ها حدود ۰.۶ تا ۴ درصد به صورت بارداری‌های شکمی هستند. اگرچه این وضعیت خطرناک است و جنین معمولاً زنده نمی‌ماند، در موارد نادر، بارداری شکمی می‌تواند نوزاد زنده‌ای را به دنیا آورد که معمولاً زودرس است.

برآورد موارد لیتوپدیون

بر اساس اطلاعات یک مطالعه در سال ۲۰۲۳ تخمین زده می‌شود که ۲۰۸ میلیون بارداری در سرتاسر جهان هر سال رخ می‌دهد. بر اساس این رقم و برآوردهای نرخ بارداری‌های شکمی و لیتوپدیون، باید سالانه ۳۷۴ بارداری از ۲۰۸ میلیون بارداری به نوزاد سنگی منجر شود.

طبق یک مقاله در سال ۲۰۱۹، کمتر از ۳۰۰ لیتوپدیون در طول ۴۰۰ سال تاریخ بشر مستند شده‌اند.

ممکن است مواردی وجود داشته باشد که شناسایی نشده باشند. چندین لیتوپدیون در مکان‌های باستانی پیدا شده‌اند، که قدیمی‌ترین مورد شناخته شده به سال ۱۱۰۰ قبل از میلاد بازمی‌گردد.

بر اساس یک بررسی در سال 1949 که 128 مورد از این پدیده تحلیل شد. نتایج نشان داد که میانگین سنی مادران دارای نوزاد سنگی 55 سال است.

در سال 1996، گزارشی در مورد کشف یک لیتوپدیون در یک بیمار 85 ساله منتشر شد. این بیمار با موفقیت چهار نوزاد دیگر قبل از لیتوپدیون به دنیا آورده بود. پزشکانش این مورد را به عنوان “سقط ناقص” در سن 41 سالگی توصیف کردند. او چندین دهه نمی دانست که قسمت هایی از جنین در شکم او باقی مانده است.

به لطف افزایش استانداردهای مراقبت‌های زنان و زایمان، کارشناسان معتقدند که این پدیده حتی نادرتر می‌شود. بارداری‌ها شکمی زود تشخیص داده می‌شوند و قبل از رشد جنین تا حد کلسیفیکاسیون درمان می‌شوند.

ابراهیم اکبری

منبع: ساینس آلرت