کهکشان

کهکشان‌ها مجموعه‌ای است از ستارگان، سیاره‌ها و ابرهای عظیم گاز و گرد و غبار که همگی توسط گرانش به هم متصل هستند. بزرگ‌ترین آنها حاوی تریلیون‌ها ستاره است و بیش از یک میلیون سال نوری وسعت دارد. کوچک‌ترین آنها شامل چند هزار ستاره است و فقط چند صد سال نوری وسعت دارند. اکثر کهکشان‌های بزرگ دارای سیاهچاله‌های بسیار پرجرم در مرکز خود هستند که جرم برخی از آنها میلیاردها برابر خورشید است.

کهکشان‌ها در اشکال مختلف عمدتا مارپیچی و بیضوی وجود دارند. همچنین بعضی از آنها با ظاهری بدون نظم هستند که نامنظم نامیده می‌شوند.

بیشتر کهکشان ها بین 10 تا 13.6 میلیارد سال سن دارند. قدمت برخی از آنها به اندازه خود کیهان است که حدود 13.8 میلیارد سال پیش متولد شده‌اند. ستاره‌شناسان بر این باور هستند که جوان‌ترین کهکشان تقریباً 500 میلیون سال سن دارد.

کهکشان‌ها می‌توانند گروه‌هایی متشکل از 100 عضو یا کمتر را تشکیل دهند که توسط گرانش متقابلشان در کنار هم قرار دارند. ساختارهای بزرگتر، به نام خوشه ممکن است حاوی هزاران کهکشان باشند. گروه‌ها و خوشه‌ها را می‌توان در ابرخوشه‌هایی مرتب کرد که نیروی گرانشی محدودی میان آنها برقرار است. ابرخوشه‌ها، نواحی پوچ، دیوارهای کهکشان‌ها و دیگر ساختارهای در مقیاس بزرگ شبکه کیهانی ماده در جهان را تشکیل می‌دهند.

راه شیری ما

کهکشانی که منظومه شمسی ما در آن قرار دارد، کهکشان راه شیری نام دارد. این کهکشان مارپیچی بیش از 100000 سال نوری وسعت دارد. سیاره زمین در امتداد یکی از بازوهای مارپیچی کهکشان، تقریباً در میانه فاصله لبه تا مرکز قرار دارد. منظومه شمسی ما حدود 240 میلیون سال طول می‌کشد تا فقط یک بار به دور کهکشان راه شیری بچرخد.

از نگاه ما بر روی زمین، کهکشان راه شیری مانند یک نوار نورانی کم نور و شیری رنگ به نظر می‌رسد. کهکشان راه شیری در سرتاسر آسمان قابل مشاهده است و به همین دلیل راه شیری نامیده می‌شود.

در همسایگی کهکشان راه شیری بیش از 50 کهکشان دیگر وجود دارد که گروه محلی نامیده می‌شوند. اندازه اعضای آن از کهکشان‌های کوتوله (کهکشان‌های کوچک‌تر با چند میلیارد ستاره) تا آندرومدا متغیر است. آندرومدا نزدیک‌ترین همسایه کهکشانی بزرگ ما است.

گروه محلی درست در لبه خوشه دوشیزه (Virgo Cluster) قرار دارد و بخشی از ابرخوشه لانیاکیا (laniakea supercluster) است.

منبع: ناسا

ابراهیم اکبری